Windows 11 chạy chậm sau thời gian dài sử dụng không hẳn vì máy yếu, mà thường đến từ những đống rác số đang âm thầm chiếm dung lượng và làm hệ thống ì ạch.
Theo các báo cáo chính thức từ Microsoft, Windows 11 liên tục tạo ra tệp tạm, log hệ thống và dữ liệu dư thừa trong quá trình cập nhật, cài app và vận hành nền. Nếu không dọn dẹp định kỳ, ổ cứng sẽ nhanh đầy, tốc độ khởi động chậm và trải nghiệm người dùng giảm rõ rệt.
Tin vui là bạn không cần phải cài đặt thêm phần mềm lạ hay can thiệp sâu vào hệ thống. Chỉ với vài thao tác có sẵn trong Windows 11, bạn đã có thể giải phóng không gian thở cho máy.
{tocify} $title={ Mục lục }Vì sao file rác khiến Windows 11 chậm dần?
Windows 11 được xây dựng dựa trên nền tảng Windows NT hiện đại, tối ưu tốt cho SSD. Tuy nhiên, sau mỗi lần Windows Update, cài và gỡ ứng dụng, sử dụng trình duyệt, phần mềm nặng,... hệ thống sẽ để lại các tệp tạm (Temporary files), dữ liệu tải về, bộ nhớ cache và log cũ.
Những tệp này không gây lỗi ngay lập tức, nhưng khi tích tụ đủ lớn, chúng sẽ làm tăng thời gian truy xuất ổ đĩa và làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu năng tổng thể của máy. Microsoft cũng khuyến nghị người dùng nên dọn dẹp định kỳ để duy trì trải nghiệm mượt mà, đặc biệt là với máy dùng ổ SSD dung lượng thấp.
Cách dọn dẹp các file rác trên Windows 11
Làm sạch Thùng rác
Nhiều người vẫn lầm tưởng là cứ xóa file là xong, nhưng thực tế dữ liệu vẫn nằm trong Recycle Bin cho đến khi bạn xóa vĩnh viễn. Vì thế, bạn nên thường xuyên dọn dẹp thùng rác bằng cách:
♦ Nhấn chuột phải vào biểu tượng Thùng rác -> chọn Mở.
♦ Kiểm tra lại một lượt xem có file nào cần khôi phục hay không, nếu có, hãy nhấn chuột phải -> chọn Khôi phục.
♦ Khi không còn file cần khôi phục, bạn hãy nhấn chuột phải vào khoảng trống bất kỳ -> Làm rỗng Thùng rác -> Xác nhận là được.
Đây là cách nhanh nhất để giải phóng một phần dung lượng bộ nhớ, giúp Windows hoạt động ổn định và mượt mà hơn, mà không làm ảnh hưởng đến hệ thống.
Xóa tệp trong thư mục Temp
Thư mục Temp là nơi Windows và ứng dụng lưu trữ dữ liệu tạm trong quá trình hoạt động. Phần lớn các file ở đây không còn giá trị sau khi chương trình đóng. Chính vì thế, hãy xóa các tệp ở đây để có thể giải phóng từ vài trăm MB đến vài GB, tùy vào thói quen sử dụng máy.
Để dọn dẹp thư mục Temp, bạn chỉ cần:
♦ Mở hộp thoại Run, bằng cách nhấn vào tổ hợp phím Windows + R -> nhập %temp% -> nhấn OK.
♦ Nhấn Ctrl + A để chọn tất cả các tệp tạm thời -> nhấn Shift + Delete để xóa vĩnh viễn hoặc Delete để chuyển vào Thùng rác
Tuy nhiên, một số file đang được hệ thống sử dụng có thể không xóa được bằng cách này, điều này hoàn toàn bình thường và bạn chỉ cần bỏ qua.
Dọn thư mục Prefetch
Prefetch là thư mục giúp Windows ghi nhớ thói quen mở ứng dụng của bạn, nhằm tăng tốc khởi chạy. Tuy nhiên, theo thời gian, dữ liệu cũ trong đây có thể trở nên dư thừa.
Hơn nữa, việc xóa các file Prefetch sẽ không làm Windows chậm đi lâu dài, vì hệ thống sẽ tự tạo lại dữ liệu mới phù hợp hơn với thói quen sử dụng hiện tại, nên bạn có thể an tâm xóa tệp trong thư mục Prefetch bằng cách:
♦ Nhấn tổ hợp phím Windows + R để mở hộp thoại Run -> nhập prefetch -> nhấn OK.
♦ Nếu xuất hiện thông báo yêu cầu quyền truy cập, bạn hãy nhấn vào Tiếp tục.
♦ Khi thư mục Prefetch được mở, bạn chỉ cần nhấn Ctrl + A -> nhấn Shift + Delete để xóa toàn bộ các tệp.
Gỡ bỏ ứng dụng không dùng
Không ít người cài phần mềm chỉ để cho vui, mới dùng được vài lần rồi quên. Dù không sử dụng, nhưng những ứng dụng này vẫn chiếm dung lượng ổ đĩa và có thể chạy ngầm.
Chính vì thế, việc gỡ bỏ ứng dụng không còn dùng đến sẽ giúp tiết kiệm dung lượng của máy. Để gỡ bỏ, bạn chỉ cần:
♦ Vào Cài đặt -> Ứng dụng -> Ứng dụng đã cài đặt.
♦ Tìm những ứng dụng không dùng -> nhấn vào biểu tượng ba chấm ở ứng dụng đó -> Gỡ cài đặt.
Tạm kết
Dọn dẹp file rác trên Windows 11 không phải là mẹo thần thánh gì, nhưng là nền tảng quan trọng để hệ thống hoạt động ổn định hơn. Khi kết hợp với ổ SSD khỏe, RAM đủ và thói quen sử dụng hợp lý, bạn sẽ thấy sự khác biệt rõ rệt trong trải nghiệm hàng ngày.
FAQ
♦ Dọn file rác có làm mất dữ liệu cá nhân không?
Không. Nếu bạn chỉ xóa file tạm, Prefetch và Thùng rác. Tuy nhiên, hãy kiểm tra kỹ trước khi xóa vĩnh viễn.
♦ Có nên dùng phần mềm dọn rác không?
Với nhu cầu cơ bản, công cụ có sẵn của Windows đã đủ. Phần mềm bên thứ ba chỉ nên dùng khi bạn hiểu rõ chức năng của chúng.
♦ Bao lâu nên dọn file rác một lần?
Khoảng 1 - 2 tháng hoặc khi thấy máy chậm bất thường, dung lượng ổ C giảm nhanh.